خواجه نظام الدين عبيد زاكاني
8
أخلاق الأشراف ( فارسى )
اين ضعيف به فضل تقدّم همهء اين بزرگواران و عزيزان اعتراف مىكند و از خداوند بخشايش درگذشتگان و تندرستى كامل زندگان ايشان را مسألت دارد . اين ضعيف براى چاپ آثار عبيد ، گذشته از كارهاى مطبوع ايشان ، به دو نسخه مراجعه كرده است : 1 . نسخهيى بدون تاريخ در موزهء بريتانيا ( به شمارهء 6303 . Or ) 2 . نسخهيى در پاريس ( Bibliotheque Nationale ، 824 Suppl . Persan ) كه در محرّم 834 ( سپتامبر - اكتبر 1430 م ) استنساخ شده است . امّا نسخهء اول ، چندان سودمند نيست ، چه گذشته از اينكه در تاريخى متأخّرتر استنساخ شده ، نسخهنويس به كار خود وارد نبوده و دقّت لازم بخرج نداده است . بسيارى از داستانهاى لطيف عربى رسالهء « دلگشا » و همينطور رسالهء « نوادر الامثال » ، و رسالهء « تعريفات » پر از اغلاط فاحش است ، و ناسخ در داستانهاى فارسى بسيارى از لغات و عبارات و شخصيّتها را به ميل خود عوض كرده تا به گمان او با طبع و ذوق معاصران سازگار درآيد ! امّا نسخهء دوم دقيق و مضبوط است و تنها 64 سال پس از وفات عبيد رونويسى شده ، و لذا از لحاظ تاريخى نيز قديمتر است . نگارنده ، پيش از همهء آثار عبيد ، رسالهء اخلاق الاشراف را براى چاپ آماده كرد ، چه به عقيدهء او مهمّترين و فلسفىترين اثر عبيد ( مقصود فلسفهء عملى است ) همين نوشتهء او است . آثار ديگر نيز به همين شيوه آماده شده و به توفيق الهى ، و به شرط عمر نگارنده ، در اختيار خوانندگان و دوستداران عبيد زاكانى قرار خواهد گرفت . و اللّه الموفّق و هو الهادى تهران - مهرماه 1373 ه . ش . على اصغر حلبى